Bù trừ, thanh toán là bước thực hiện cuối cùng để hoàn tất quá trình giao dịch chứng khoán. Sau khi được xác lập trên các Sở giao dịch chứng khoán (SGDCK), toàn bộ dữ liệu về kết quả giao dịch chứng khoán trong ngày giao dịch được chuyển sang Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) để thực hiện bù trừ, thanh toán (trong đó dữ liệu kết quả giao dịch công cụ nợ được tổng hợp và gửi cho VSDC một lần vào cuối ngày sau khi kết thúc giao dịch, các chứng khoán khác được gửi cho VSDC ngay sau khi giao dịch được xác lập).

I. Bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán cơ sở
1. Về cơ chế bù trừ, phương thức và thời gian thanh toán
a) Đối với giao dịch trái phiếu doanh nghiệp niêm yết, cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, chứng quyền có bảo đảm:
- Việc bù trừ tiền được VSDC thực hiện cho từng thành viên trên cơ sở bù trừ chung giữa số tiền được nhận và số tiền phải trả cho các giao dịch có cùng ngày giao dịch, cùng ngày thanh toán và tách biệt theo tài khoản của khách hàng trong nước, khách hàng nước ngoài và của chính thành viên lưu ký. Việc bù trừ chứng khoán được VSDC thực hiện theo từng mã chứng khoán có cùng ngày thanh toán và tách biệt theo loại tài khoản môi giới cho nhà đầu tư trong nước, tài khoản môi giới cho nhà đầu tư nước ngoài và tài khoản tự doanh của thành viên lưu ký.
- Việc thanh toán thực hiện theo kết quả bù trừ đa phương với thời gian thanh toán T+1 đối với giao dịch trái phiếu doanh nghiệp niêm yết, T+2 đối với giao dịch cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, chứng quyền có bảo đảm.
b) Đối với giao dịch công cụ nợ: Thanh toán theo từng giao dịch với thời gian thanh toán là T+1. Việc thanh toán được thực hiện ngay khi bên mua có đủ tiền và bên bán có đủ công cụ nợ trên tài khoản.
c) Đối với giao dịch trái phiếu riêng lẻ (TPRL): Thanh toán theo từng giao dịch với thời gian thanh toán là T+0. Việc thanh toán được thực hiện ngay khi bên mua có đủ tiền và bên bán có đủ TPRL trên tài khoản.
2. Về nguyên tắc thanh toán giao dịch chứng khoán
- VSDC thực hiện thanh toán chứng khoán cơ sở theo hình thức chuyển giao ghi sổ thông qua hệ thống tài khoản lưu ký của thành viên lưu ký bên mua và bán đồng thời điều chỉnh thông tin sở hữu chứng khoán trên tài khoản của nhà đầu tư mua và nhà đầu tư bán. Ngân hàng thanh toán (NHTT) thực hiện thanh toán tiền theo chỉ thị của VSDC thông qua hệ thống tài khoản tiền gửi của các thành viên lưu ký mở tại NHTT. Sở giao dịch Ngân hàng Nhà nước Việt Nam là NHTT tiền cho giao dịch công cụ nợ; Ngân hàng VCB là NHTT tiền giao dịch TPRL; Ngân hàng BIDV là NHTT cho các chứng khoán cơ sở còn lại.
- Hoạt động thanh toán giao dịch chứng khoán cơ sở được thực hiện theo nguyên tắc: việc chuyển giao chứng khoán tại VSDC diễn ra khi và chỉ khi việc thanh toán tiền được thực hiện tại NHTT (nguyên tắc DVP - Delivery Versus Payment). Cơ chế thanh toán DVP cho phép các bên tham gia giao dịch loại bỏ được rủi ro gốc (principal risk) trong hoạt động thanh toán. Theo đó, bên mua chắc chắn nhận được chứng khoán khi thanh toán tiền và bên bán chắc chắn nhận được tiền khi chuyển giao chứng khoán.
3. Trình tự và thủ tục bù trừ, thanh toán giao dịch chứng khoán cơ sở được quy định cụ thể tại các quy chế gồm:
- Quy chế về hoạt động bù trừ thanh toán giao dịch chứng khoán tại VSDC ban hành kèm theo Quyết định số 39/QĐ-HĐTV ngày 29/4/2025 của Hội đồng thành viên VSDC;
- Quy chế hoạt động đăng ký, lưu ký và thanh toán giao dịch trái phiếu riêng lẻ ban hành kèm theo Quyết định số 27/QĐ-HĐTV ngày 10/8/2023 của Hội đồng thành viên VSDC;
- Quy chế hoạt động thanh toán giao dịch công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh do Ngân hàng chính sách phát hành và trái phiếu chính quyền địa phương ban hành kèm theo Quyết định số 25/QĐ-HĐTV ngày 16/4/2025 của Hội đồng thành viên VSDC.

II. Bù trừ và thanh toán giao dịch chứng khoán phái sinh (CKPS)
1. Về cơ chế bù trừ, phương thức và thời gian thanh toán
a) Đối với thanh toán lãi lỗ vị thế:  
Nghĩa vụ thanh toán lãi lỗ vị thế được xác định trên cơ sở bù trừ giữa số tiền phải trả, được nhận trên từng tài khoản nhà đầu tư và tài khoản của chính thành viên bù trừ để xác định nghĩa vụ thanh toán ròng cho mỗi thành viên bù trừ. Việc thanh toán được thực hiện theo phương thức thanh toán bằng tiền (cash settled) với thời gian thanh toán là ngày T+1.
b) Đối với thanh toán thực hiện hợp đồng:
- Đối với HĐTL chỉ số: Thanh toán theo hình thức thanh toán lãi lỗ vị thế của ngày giao dịch cuối cùng với thời gian thanh toán là ngày T+1 (vào ngày thanh toán cuối cùng là ngày làm việc liền sau ngày giao dịch cuối cùng).
- Đối với giao dịch HĐTL trái phiếu Chính phủ: Thanh toán thực hiện hợp đồng theo hình thức chuyển giao vật chất (bên mua thanh toán tiền, bên bán chuyển giao trái phiếu Chính phủ) vào ngày thanh toán cuối cùng E+3 (là ngày làm việc thứ 3 sau ngày giao dịch cuối cùng).
2. Việc thanh toán giao dịch CKPS được thực hiện như sau:
- Việc thanh toán tiền được thực hiện thông qua NHTT Vietinbank.
- Việc thanh toán thanh toán chuyển giao vật chất (trái phiếu Chính phủ) được thực hiện trên hệ thống của VSDC đồng thời với thanh toán tiền tại NHTT Vietinbank theo nguyên tắc DVP.
3. Trình tự và thủ tục bù trừ, thanh toán giao dịch CKPS được quy định tại Quy chế bù trừ và thanh toán giao dịch CKPS tại VSDC ban hành kèm theo Quyết định số 26/QĐ-HĐTV ban hành ngày 16/4/2025 của Hội đồng Thành viên VSDC.

III. Thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon
1. Về phương thức và thời gian thanh toán: Thanh toán tức thời theo từng giao dịch với thời gian thanh toán là T+0. Thanh toán tức thời theo từng giao dịch là phương thức thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon được thực hiện trên cơ sở từng giao dịch ngay khi bên mua có đủ tiền và bên bán có đủ hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon trên tài khoản lưu ký.
2. Về thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon
- Thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon là việc chuyển tiền tại ngân hàng thanh toán và chuyển giao hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon trên hệ thống lưu ký và thanh toán giao dịch các-bon vào ngày thanh toán theo nguyên tắc chuyển giao hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon đồng thời với thanh toán tiền.
- Việc thanh toán tiền được thực hiện thông qua NHTT BIDV. Việc chuyển giao hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon do VSDC thực hiện.
3. Trình tự và thủ tục thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon được quy định tại Quy chế hoạt động lưu ký, thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon và thành viên lưu ký các-bon tại VSDC ban hành kèm theo Quyết định số 17/QĐ-HĐTV ngày 29/04/2026 của Hội đồng thành viên VSDC.