Triển khai nghị định 65/2022/NĐ-CP, Nghị định 08/2023/NĐ-CP và thông tư 30/2023/TT-BTC, cũng như chuẩn bị cho việc triển khai thị trường, ngày 11/07/2023 tại Trụ sở chính VSD, VSD đã phối hợp với Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) tổ chức Hội nghị phổ biến các quy chế, quy định về hoạt động đăng ký, lưu ký, thanh toán giao dịch và tổ chức thị trường giao dịch trái phiếu doanh nghiệp chào bán riêng lẻ (TPRL) tại thị trường trong nước nhằm phổ biến các điểm mới trong hoạt động đăng ký, lưu ký, thanh toán giao dịch cũng như chuẩn bị cho việc triển khai thị trường vào 19/07/2023. Tham dự hội nghị, về phía ban tổ chức có đại diện Lãnh đạo VSD, Sở HNX và các đơn vị chức năng. Về phía khách mời có sự tham gia của ông Phạm Hồng Sơn - Phó chủ tịch UBCKNN, đại diện Lãnh đạo Vụ phát triển thị trường UBCKNN, đại diện Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam, Ngân hàng Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank), Hiệp hội Thị trường trái phiếu Việt Nam (VBMA), Hiệp hội kinh doanh chứng khoán Việt Nam và đại diện của các Thành viên là các tổ chức tư vấn phát hành, tổ chức đăng ký lưu ký TPRL, Ngân hàng lưu ký với hơn 215 người tham dự.

 

          
Phát biểu khai mạc Hội nghị, Ông Nguyễn Sơn – Chủ tịch Hội đồng quản trị VSD nhấn mạnh Hội nghị phổ biến các quy chế, quy định về hoạt động đăng ký, lưu ký, thanh toán giao dịch và tổ chức thị trường giao dịch TPRL tại thị trường trong nước là bước chuẩn bị cuối cùng trước khi đưa hệ thống vào hoạt động nhằm thống nhất với các bên trên cơ sở thực hiện đúng quy định pháp luật để đảm bảo cho hệ thống giao dịch và hệ thống đăng ký, lưu ký, giao dịch và thanh toán giao dịch TPRL (Hệ thống TPRL) vận hành hiệu quả, an toàn qua đó có thể kiểm tra giám sát được các hoạt động giao dịch theo đúng yêu cầu đề ra.

        

Tại Hội nghị, đại diện VSD đã giới thiệu khái quát các nội dung của quy chế. Về cơ bản hoạt động đăng ký, lưu ký và thanh toán giao dịch TPRL được thực hiện tương tự như đối với chứng khoán cơ sở hiện nay, tuy nhiên có một số nội dung mới phù hợp với tính đặc thù của TPRL, cụ thể:
- Đối với việc đăng ký TPRL: các hoạt động đăng ký, thực hiện quyền, điều chỉnh thông tin, chuyển quyền sở hữu TPRL về cơ bản thực hiện tương tự như các hoạt động đăng ký, thực hiện quyền, điều chỉnh thông tin, chuyển quyền sở hữu hiện nay. Doanh nghiệp phát hành phải thực hiện đăng ký với VSD các thông tin TPRL bao gồm: cung cấp đầy đủ thông tin về loại hình doanh nghiệp, lĩnh vực hoạt động, thông tin về TPRL, thông tin về người sở hữu TPRL (Thông tin nhà đầu tư chuyên nghiệp/chiến lược, thông tin nhà đầu tư phân theo loại hình tổ chức). Các trường hợp hủy đăng ký TPRL thực hiện theo quy định tại khoản 13 Điều 1 Nghị định số 65/2022/NĐ-CP và điều chỉnh số lượng TPRL theo phương án phát hành đã công bố theo quy định tại Điều 2 Nghị định số 08/2023/NĐ-CP và các quy định có liên quan tại Thông tư 30.
- Đối với việc lưu ký TPRL: về cơ bản các hoạt động lưu lý, rút lưu ký, chuyển khoản theo yêu cầu của nhà đầu tư, phong tỏa và giải tỏa TPRL cũng được thực hiện tương tự như đối với chứng khoán cơ sở được lưu ký tại VSD hiện nay. Nhà đầu tư có thể sử dụng tài khoản lưu ký hiện có tại các TVLK hoặc mở mới tài khoản lưu ký để thực hiện các nghiệp vụ lưu ký TPRL. Tuy nhiên, tài khoản lưu ký để có thể giao dịch TPRL tại HNX, TVLK cần phải thực hiện đăng ký tài khoản lưu ký TPRL của nhà đầu tư trên hệ thống của VSD trước khi thực hiện đặt lệnh trên HNX. Công ty chứng khoán, TVLK có trách nhiệm cung cấp thông tin về loại hình doanh nghiệp, lĩnh vực hoạt động (trường hợp là nhà đầu tư tổ chức), thông tin về nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp theo quy định; chịu trách nhiệm về tính trung thực, chính xác, đầy đủ và kịp thời của các thông tin khi đăng ký và cung cấp cho VSD khi mở tài khoản và thực hiện giao dịch cho nhà đầu tư.
- Về việc thanh toán giao dịch TPRL:
VSD thực hiện thanh toán giao dịch TPRL trên cơ sở kết quả giao dịch nhận được từ HNX với chu kỳ thanh toán T+0 (ngày thanh toán cùng ngày giao dịch) và phương thức thanh toán tức thời theo từng giao dịch (giao dịch được thanh toán ngay khi bên mua có đủ tiền, bên bán có đủ TPRL trên tài khoản) trong khung thời gian từ 9h đến 16h ngày giao dịch. Ngay sau khi VSD hoàn tất thanh toán giao dịch, TVLK có trách nhiệm phân bổ tiền, TPRL cho NĐT và thông báo cho VSD kết quả phân bổ vào cuối ngày. Theo đó, trường hợp được TVLK phân bổ tiền, TPRL trước khi kết thúc phiên giao dịch tại HNX, NĐT mua/bán TPRL có thể thực hiện bán/mua TPRL ngay trong phiên giao dịch...
Đối với hoạt động giao dịch trái phiếu riêng lẻ tại HNX, đại diện HNX giới thiệu các nội dung của quy chế giao dịch tại HNX bao gồm: (i) Đăng ký giao dịch; (ii) Điều chỉnh số lượng trái phiếu đăng ký giao dịch; (iii) Thay đổi thông tin giao dịch trái phiếu của doanh nghiệp; (iv) Tạm ngừng, khôi phục giao dịch; (v) Huỷ bỏ đăng ký giao dịch; (vi) Tổ chức và quản lý giao dịch;
Tại hội nghị, đại diện của ngân hàng thanh toán VCB cũng đã có những giới thiệu về hệ thống ngân hàng thanh toán TPRL VCB C-Bond  và mô hình kết nối, quy trình phối hợp giữa TVLK-VSDC-NHTT, quy trình vận hành để hội nghị có được cái nhìn tổng thể về hệ thống. Ngoài ra, VCB cũng trình bày giải pháp kết nối giữa NHTT và TVLK cũng như giải pháp hỗ trợ khi TVLK chưa kịp kết nối, VCB cam kết sẽ dành nguồn lực để hỗ trợ các thành viên qua hình thức gửi bảng kê trong vòng 6 tháng đầu.
Sau khi nghe đại diện VSD, HNX, Vietcombank giới thiệu về quy chế và hệ thống TPRL, đại diện các thành viên tham dự đã có những câu hỏi liên quan đến thông tư 30/2023/TT-BTC, mẫu số 05 của Nghị định 65/2022/NĐ-CP và đặt các câu hỏi liên quan đến hệ thống. Các câu hỏi này đã được đại diện của UBCKNN, VSD và HXN giải đáp thỏa đáng. Đánh giá chung về công tác chuẩn bị trên cơ sở chỉ đạo của BTC, UBCKNN đại diện VSD cũng khẳng định, chỉ trong thời gian ngắn, khuôn khổ pháp luật, quy chế, quy trình của các đơn vị đã được hoàn thiện. Hệ thống kĩ thuật của VSD, HNX và NHTT cũng đã được xây dựng, kiểm thử với các thành viên và thực hiện thành công, sẵn sàng cho việc đưa vào vận hành từ ngày 19/07/2023. Bên cạnh đó, các cơ chế xử lý nghiệp vụ phối hợp với các đối tác, NHTT và Sở giao dịch trong các tình huống cũng đã được VSD tính đến, đảm bảo các cơ chế thanh toán giao dịch được thông suốt, không xảy ra gián đoạn ảnh hưởng đến quyền lợi nhà đầu tư.

Bế mạc Hội nghị, Ông Phạm Hồng Sơn - Phó Chủ tịch UBCKNN đánh giá cao công tác chuẩn bị của VSD, HNX, NHTT Vietcombank và các thành viên trong giai đoạn vừa qua; đồng thời nhấn mạnh quyết tâm của cơ quan quản lý trong việc đưa vào vận hành hệ thống TPRL theo đúng quy định. Ông khẳng định, ngày 19/07/2023 khai trương hệ thống sẽ là mốc khởi điểm cho việc triển khai thành công thị trường giao dịch TPRL trong tương lai. Đây là hệ thống mới mang nét rất riêng của Việt Nam, được xây dựng trong bối cảnh thị trường trái phiếu doanh nghiệp trải qua nhiều biến động lớn. Bên cạnh đó, đại diện UBCKNN cũng lưu ý một số vấn đề để hoạt động của thị trường được hiệu quả bao gồm: (i) Vai trò và trách nhiệm của các công ty chứng khoán trong việc tuân thủ đúng quy định của pháp luật, nhất là việc xác định tư cách nhà đầu tư chuyên nghiệp (ii) Trách nhiệm của nhà đầu tư trong việc nắm bắt và tìm hiểu thông tin về doanh nghiệp phát hành trái phiếu trước khi đầu tư (iii)Trách nhiệm của các đơn vị là Sở giao dịch, VSD trong việc tuyên truyền để thị trường hiểu đúng về mục đích, ý nghĩa của việc tổ chức thị trường giao dịch TPRL, theo đó việc đưa trái phiếu lên giao dịch tại thị trường này không có nghĩa đảm bảo nghĩa vụ thanh toán lãi và gốc cho doanh nghiệp mà đây là trách nhiệm của tổ chức phát hành trước nhà đầu tư (iv) Tăng cường công tác giám sát của Sở giao dịch đối với hoạt động giao dịch TPRL.